Yalanın İcadı (The Invention of Lying)

Bol göndermeli, eğlenceli, çok farklı, anlamlı, ütopik ve biraz Hollywood’lu 2009 yapımı bir film ile karşınızdayım. Yalan diye bir şeyin olmadığı bir Dünya düşünün. Birinin, en sıkıştığı anında, onu, farkında olmadan keşfettiğini ve bundan kimseye bahsetmediğini. İşte bu film o film. İzleyin mutlaka. Aşağıdaki satırlarda spoiler vermeye gidiyorum, izlememiş olanın okumamasını öneririm. 🙂 Imdb’deki 6,4 puanı ciddiye almayın, film içerisinde Hz. İsa’ya gönderme yapılıyor o nedenle Hristiyan dünyası filmi beğenmemiş/eleştirmiş diye düşünüyorum.

Imdb puanı: 6,4
Sinemalar puanı: 7,1
Benim puanım: 8

-spoiler-

Filmin konusunun bile tek başına, filmi izletmeye hatırı var. Film mutlaka izlenmeli diye düşünüyorum ama eleştirmeden de edemeyeceğim.

Kapitalist düzenin çok başarılı, adil bir düzen olduğu ancak yalanın/kötülüğün onu kötü/adaletsiz bir düzen haline getirdiği söylenir hep. Film yalan olmasa da aşağı yukarı aynı şeyler olacağını gösteriyor bize. Yalan olmasa da bu düzenden bi bok olmaz diyor.

Film bizde yalan yok diyor ama filmde olmayan şey sadece yalan değil. Film, dürüst olup yalan söylememek ile aklına her geleni haldır huldur söylemeyi, kimsenin içinde bir şey tutmamasını birbirine karıştırıyor gibi. Filme göre dürüst davranmamak bile yalan anlamına geliyor. Tamam yalan söylemeyin de, her şeyi de olur olmaz her yerde söylemeyin abi. Mesela birine sürpriz yapmak istiyorsun diyelim, sürprizi bozmamak için ona geçici bir süre yapacağın şeyden bahsetmek istemiyorsun ama o da ne? Hayır! Hemen söyleyeceksin. Neden? Çünkü gizlemek de yalan. Kötü bir şey olan yalanı yok edeceğim derken, sürpriz yapmak gibi en basit güzel şeyleri bile tarihe gömmenin ne anlamı var. 🙂

Diğer taraftan, dürüstlük var yalan yok diye herkes birbirine itimat ediyor ve birinin verdiği bilgi, karşısındaki kişi tarafından hiç sorgulanmıyor. Örnek olarak, bir kişi bankaya gidiyor ve benim 1 milyon dolar param var hesapta onu verir misin diyor bankacı da hemen veriyor. Yalan yok dürüstlük var tamam anladık da yanılma, unutma, yanlış hatırlamada mı yok birader? Daha önce paramı çekmiş ama çektiğimi unutmuş olamaz mıyım? Tamam yalan söylemiyorum da, yanlış hatırlıyorum onu ne yapacağız? Unutkanlık, yanılma, yanlış anlama, sürpriz için geçici süre gizleme vs. gibi durumların temelini yalanın olması mı oluşturuyor yani? Birçok şeyin sebebini yalan oluşturuyor, hayatımız yalan olmuş sonucunu mu çıkarmalıyız? Çok sıradan bir çıkarım olmaz mı bu? Saydığım durumların temelini yalan oluşturmuyorsa, bunlar neden yok filmde? Bunların olmadığından neden bahsetmiyorsun? Yalanı keşfeden adam yalan ile birlikte bunları da mı keşfediyor?

Yalanın olmadığı Dünyanın da kendine göre zorluklarını, kötü yanlarını görebiliyoruz film ile birlikte. Neden zorluğunu ve kötü yanını görüyoruz çünkü başrolde oynayan karakter şişko, çirkin, asosyal 🙂 Koy yakışıklı, zengin, akıllı bir başrol bak yalanın yokluğu ne de güzel oluyor. Yalan daha çok; kötünün, eksik olanın, azınlık olanın mutlu olması için var bunu anlıyoruz. Her durumun kendine özgü güzelliği/kötülüğü var ama yalanlı Dünya daha iyi gibi ya da ben ona alıştığım ve/veya kötü/eksik/azınlık olduğum için öyle düşünüyorum bilmiyorum. 🙂 Filmi izleyen yalanı sever. Eğer yaşantısında yalana hiç ya da çok yer vermiyorsa vermeye başlar onu söyleyeyim. 🙂

Yalanı icat edip kimseye söylemeyen adamın, çocuğunun da yalan söyleyebilmesinden, yeteneğin genetik olduğunu anlıyoruz. İçlerinden biri başkalarını uyandırıncaya kadar bu sülale yalandan iyi ekmek yiyecek gibi duruyor. 🙂 Herkes yalan konuşunca yalanın getirisi de görece azalıyor haliyle. 🙂

Yalanı kötü yalan-iyi yalan veya siyah yalan-beyaz yalan şeklinde ikiye ayırıp, kötüsünün/siyahının olmadığı bir dünyayı gösterseydi film daha iyi olurdu. Tabi orada gri yalanları yani ortada kalanları ne tarafa koyacağına karar vermek zor. İnsanların kendi değer yargılarına göre o yalanı, hangi tarafa koyacağını kestirmek zor. Aynı yalanın farklı kişiler tarafından farklı tarafa koyulduğunu görmek ve buna çözüm bulup bunu normalleştirmek zor.

Sonuç olarak, ele aldığı konu olarak muhteşem, işleyişi itibari ile ufak tefek hataların görmezden gelinmesi gerektiği, başarılı bir film.

-spoiler-

Çağrışımlar:,

Bir Cevap Yazın